Elephatopus-scaber

ชื่ออื่น ๆ : หนาดมีแคลน (สุราษฎร์ธานี), ตะชีโกวะ (กะเหรี่ยง-แม่ฮ่องสอน), หญ้าไฟนกคุ่ม หนาดผา (กะเหรี่ยง), หนาดผา, เคยโป้, หญ้าไก่นกคุ่ม, หญ้าปราบ, หญ้าสามสิบสองหาย (ภาคใต้), คิงไฟนกคุ่ม (ชัยภูมิ), ขี้ไฟนกคุ่ม (เลย)
ชื่อสามัญ : Elephants Foot
ชื่อวิทยาศาสตร์ : Elephantopus scaber L.
วงศ์ : COMPOSITAE

ลักษณะทั่ว :

  • ต้น : เป็นพรรณไม้ล้มลุก ลำต้นตั้งตรง แตกกิ่งก้านสาขามากออกเป็นกอเตี้ย ๆ ลักษณะของลำต้นจะคล้ายกับผักชีฝรั่ง มีรากอวบ ลำต้นสูงประมาณ 5-15 นิ้ว
  • ใบ : เป็นใบเดี่ยว จะออกใบรอบ ๆ โคนต้น ลักษณะของใบปลายจะมนหรือแหลม โคนใบ จะสอบและแคบกว่าปลายใบ ใบจะคล้ายกับใบผักกาด ทั้งสองด้านจะมีขนปกคลุมอยู่มีสีเขียว แต่ก็อาจจะมีส่วนคล้ายใบผักชีฝรั่งบ้างคือขอบใบจะจักเป็นซี่ฟันตื้น ๆ ขนาดของใบกว้างประมาณ 0.5-2.5 นิ้ว ยาว 2-12 นิ้ว
  • ดอก : ออกดอกเดี่ยว ๆ มีสีม่วงแดง หรือสีขาวลักษณะของดอกเป็นฝอยออกเป็นกระจุก ตรง โคนดอกมีกลีบเลี้ยง 3 กลีบมีก้านดอกยาวและแข็ง
  • ผล : แห้ง เป็นสันมีอยู่ 10 สันได้และยาวประมาณ 4 มม. รอบ ๆ ผลจะมีขนนุ่ม ๆ ปกคลุม อยู่

ส่วนที่ใช้ : ต้น ราก ใบ

สรรพคุณ :

  • รากและใบ นำมารวมกันต้มเป็นยาแก้ไข้ ขับปัสสาวะ แก้อาการท้องร่วง แก้บิด กระเพาะเป็นแผล บรรเทาอาการ อาการเจ็บหน้าอก กินแก้กามโรคในสตรี เป็นยาปฏิชีวนะก็ได้
  • ต้น ถ้านำมาต้มทั้งต้นเลย จะเป็นยาแก้ไอ วัณโรค แก้อักเสบ แก้ไข้ ห้ามเลือดกำเดา เป็นยาฝาดสมาน เหน็บชา นิ่ว ท้องมาน ใช้บำรุงหัวใจก็ได้ หรือขับน้ำเหลืองเสีย
  • ใบ นำมาสด ๆ มาต้มกับน้ำมะพร้าวใช้รักษาโรคผิวหนังหรือแผลต่าง ๆ
  • ลำต้นและใบ เอามาต้มรวมกันจะเป็นยาบำรุงเลือดได้ดีมาก ทำให้อยากอาหาร เหมาะสำหรับสตรีที่ประจำเดือนมาไม่ปกติ
  • ราก ถ้าตำผสมกับพริกไทยจะแก้อาการปวดฟัน หรือนำมาต้มรับประทานหลังคลอดบุตร แก้อาเจียนได้

ข้อห้ามใช้ : ผู้หญิงที่มีครรภ์ห้ามรับประทาน หรือผู้ที่กลัวหนาวแขนขาเย็น

ตำรับยา :

  1. เลือดกำเดาออก ให้ใช้ต้นสด 30-60 กรัมต้มกับเนื้อหมูแดงพอประมาณ แล้วทานติดต่อกัน 3-4 วัน (ถ้าเป็นต้นแห้งให้ใช้ 10-15 กรัม)
  2. โรคดีซ่าน ใช้ต้นสด 120-240 กรัม ต้มกับเนื้อหมูกินติดต่อกัน 4-5 วัน
  3. ท้องมาน ใช้ต้นสด 60 กรัม นำมาต้มกับน้ำดื่มเช้าเย็นหรือตุ๋นกับเนื้อหมูทานก็ได้
  4. เหน็บชา ใช้ต้นสด 30-50 กรัม ผสมกับเต้าหู้ 60-120 กรัม หรือตุ๋นนำมาทานแก้ได้
  5. ต่อมน้ำเหลืองอักเสบ ใช้ต้นสด 30 กรัมต้มผสมน้ำดื่ม
  6. นิ่ว ใช้ต้นสด 90 กรัม ต้มผสมกับเนื้อหมู 120 กรัม ใส่เกลือเล็กน้อยทาน 4 ครั้ง
  7. ทอนซิลอักเสบ หรือเจ็บคอ ให้ใช้ต้นที่แห้ง 6 กรัมนำมาแช่น้ำร้อน 300 มล. ทิ้งไว้ประมาณครึ่งชั่วโมงแล้วดื่ม หรืออาจทำเป็นเม็ดทานก็ได้
  8. ฝีบวมหรือฝีหนอง ใช้ต้นสดตำใส่เกลือ และน้ำส้มสายชู นำไปพอกตรงบริเวณที่เป็นนั้น

โด่ไม่รู้ล้ม1

โด่ไม่รู้ล้ม