พิกัดยา 3 สิ่ง

0
97

พิกัดยา 3 สิ่ง (พิกัดตรี)

1) พิกัดตรีผลา คือ จำกัดจำนวนผลไม้ 3 อย่าง คือ

  • ลูกสมอพิเภก
  • ลูกสมอไทย
  • ลูกมะขามป้อม

สรรพคุณ แก้ปิตตะวาตะ สมหะในกองธาตุ ฤดู อายุ และกองสมุฏฐาน

2) พิกัดตรีกฏุก คือ จำกัดจำนวนตัวยาที่มีรสเผ็ดร้อน 3 อย่าง คือ

  • เหง้าขิงแห้ง
  • เมล็ดพริกไทย
  • ดอกดีปลี

สรรพคุณ แก้วาตะเสมหะ ปิดตะวาตะในกองธาตุ ฤดู อายุ และกองสมุฏฐาน

3) พิกัดตรีสาร คือ จำนวนตัวยาที่ให้คุณในฤดูหนาว 3 อย่าง คือ

  • รากเจตมูลเพลิง
  • เถาสะค้าน
  • รากช้าพลู

สรรพคุณ แก้วาตะเสมหะ ปิดตะวาตะในกองธาตุ ฤดู อายุ และกองสมุฏฐาน

4) พิกัดตรีสุคนธ์ คือ จำนวนตัวยามีกลิ่นหอม 3 อย่าง คือ

  • ใบกระวาน
  • รากอบเชยเทศ
  • รากพิมเสนต้น

สรรพคุณ แก้ไข้สันนิบาต แก้ไข้เซื่องซึม แก้ไข้จุกเสียด แก้ริดสีดวง

5) พิกัดตรีทิพรส คือ จำนวนตัวยารสดี หรือรสเลิศ 3 อย่าง คือ

  • โกฐกระดูก
  • กระลำพัก
  • ขอนดอก

สรรพคุณ บำรุงธาตุ บำรุงตับ ปอดและหัวใจ บำรุงกระดูก บำรุงครรภ์รักษา ทำให้ชุ่มชื่น

6) พิกัดตรีสมอ คือ จำนวนสมอ 3 อย่าง คือ

  • ลูกสมอไทย
  • ลูกสมอเทศ
  • ลูกสมอพิเภก

สรรพคุณ แก้เสมหะ แก้ไข้ บำรุงธาตุ ผายธาตุ รู้ถ่ายรู้ปิดเอง

7) พิกัดตรีมธุรส คือ จำนวนตัวยารสหวาน 3 อย่าง คือ

  • น้ำตาล
  • น้ำผึ้ง
  • น้ำมันเนย

สรรพคุณ บำรุงธาตุ แก้สะอึก และแก้ไข้ตรีโทษ ผายธาตุ เจริญอาหาร

8) พิกัดตรีสินธุรส คือ จำนวนตัวยารสน้ำ 3 อย่าง คือ

  • รากมะตูม
  • เทียนขาว
  • น้ำตาลกรวด

สรรพคุณ แก้ร้อนในกระหายน้ำ แก้พิษไข้พิษฝี แก้ดีพิการ แก้นิ่ว ขับปัสสาวะ

9) พิกัดตรีญาณรส คือ จำนวนตัวยาที่มีรสสำหรับรู้ 3 อย่าง คือ

  • ไส้หมาก
  • รากสะเดา
  • เถาบอระเพ็ด

สรรพคุณ แก้ไข้ดับพิษร้อน ขับปัสสาวะ ขับเสมหะ บำรุงไปธาตุ เจริญอาหาร

10) พิกัดตรีเพชรสมคุณ คือ จำนวนองตัวยาที่มีคุณเสมอเพชร 3 อย่างคือ

  • รากว่านหางจระเข้
  • ฝักราชพฤกษ์
  • รงทอง

สรรพคุณ แก้ปวดหัว แก้กำเดา ถ่ายเสมหะ ถ่ายอุจจาระ แก้โลหิตและน้ำเหลืองเสีย

11) พิกัดตรีฉินทลมกา คือ จำนวนตัวยาแก้ธาตุลามกให้ตกไป 3 อย่าง คือ

  • โกฐน้ำเต้า
  • ลูกสมอไทย
  • รงทอง

สรรพคุณ ถ่ายท้องบำรุงธาตุ ขับลม ถ่ายไข้เพื่อเสมหะ ถ่ายโลหิตและน้ำเหลืองเสีย

12) พิกัดตรีเกสรเพศ คือ จำนวนของตัวยามีรสแห่งเกสร 3 อย่าง คือ

  • เปลือกฝิ่นต้น
  • เกสรบัวหลวงแดง
  • เกสรบัวหลวงขาว

สรรพคุณ คุมธาตุ แก้ไขเพื่อปถวีธาตุกำเริบ ทำตัวให้เย็น แก้คลื่นเหียนอาเจียน

13) พิกัดตรีเกสรมาศ คือ จำนวนตัวยาเกสรทอง 3 อย่าง

  • เปลือกฝิ่นต้น
  • เกสรบัวหลวงแดง
  • ลูกมะตูมอ่อน

สรรพคุณ เจริญอาหาร บำรุงธาตุ คุมธาตุ บำรุงกำลัง แก้ท้องเดิน

14) พิกัดตรีอมฤต คือ จำนวนตัวยาที่ไม่ตาย 3 อย่าง คือ

  • รากมะกอก
  • รากกล้วยตีบ
  • รากกระดอม

 

สรรพคุณ แก้ไข้ แก้ร้อนในกระหายน้ำ ขับปัสสาวะ บำรุงธาตุ บำรุงกำลัง แก้ท้องเดิน

15) พิกัดตรีสัตกุลา (รัตตกุลา) คือ จำนวนตัวยาที่มีตระกูลสามารถ 3 อย่าง

  • เทียนดำ
  • ลูกผักชีลา
  • เหง้าขิงสด

สรรพคุณ บำรุงไฟธาตุ ขับลมในลำไส้ แก้อาการธาตุ 10 ประการ แก้อาเจียน

16) พิกัดตรีทุรวสา คือ จำนวนตัวยาแก้มันเหลวพิการ 3 อย่าง

  • เมล็ดโหระพา
  • ลูกกระวาน
  • ลูกราชดัด

สรรพคุณ แก้บิด บำรุงน้ำดี แก้ลม แก้พิษตาซาง

17) พิกัดตรีสุคติสมุฏฐาน คือ จำนวนตัวยาทำให้มีความสุขเป็นที่ตั้ง 3 อย่าง คือ

  • รากมะเดื่อชุมพร
  • รากเพกา
  • รากแคแดง

สรรพคุณ แก้ไข้พิษต่างๆ บำรุงไฟธาตุ คุมธาตุ

18) พิกัดตรีผลสมุฏฐาน คือ จำนวนผลไม้เป็นที่ตั้ง 3 อย่าง (ที่เกิดแห่งผล 3 อย่าง) คือ

  • ลูกมะตูม
  • ลูกยอ
  • ลูกผักลา

สรรพคุณ แก้สมุฏฐานแห่งตรีโทษ ขับลมต่างๆ แก้อาเจียน แก้โรคไตพิการ

19) พิกัดเสมหะผล คือ จำนวนตัวยาที่มีคุณแก้เสมหะ 3 อย่าง คือ

  • ลูกช้าพลู
  • รากดีปลี
  • รากมะกล่ำเครือ

สรรพคุณ แก้เสมหะ แก้สะอึก แก้เส้นอัมพฤกษ์อัมพาต แก้ลม

20) พิกัดปิตตะผล คือ จำนวนผลแก้ลม 3 อย่าง คือ

  • รากเจตมูลเพลิง
  • รากกะเพรา
  • ผักแพวแดง

สรรพคุณ แก้จตุกาลเตโช บำรุงธาตุ แก้ลม แก้เส้นประสาทพิการ ปวดเมื่อยตามข้อ

21) พิกัดตรีวาตะผล คือ จำนวนผลแก้ลม 3 อย่าง คือ

  • ลูกสะค้าน
  • รากพริกไทย
  • เหง้าข่า

สรรพคุณ แก้กองลม แก้เสมหะ แก้แน่นในทรวงอก แก้เลือด บำรุงไปธาตุ

22) พิกัดตรีอากาศผล คือ จำนวนผลแก้อากาศธาตุ 3 อย่าง คือ

  • เหง้าขิง
  • กระลำพัก
  • อบเชยเทศ

สรรพคุณ แก้อาการธาตุ 10 ประการ แก้ตรีสมุฏฐาน แก้แน่นในอก แก้โลหิตเป็นพิษ แก้ไข้จับ ขับลม ปลูกธาตุไฟ

23) พิกัดตรีธารทิพย์ คือ จำนวนตัวยาที่มีรสดังน้ำทิพย์ 3 อย่าง คือ

  • รากไทรย้อย
  • รากราชพฤกษ์
  • รากมะขามเทศ

สรรพคุณ บำรุงน้ำนม แก้กระษัย ฆ่าเชื้อคุดทะราด แก้ท้องร่วง

24) พิกัดตรีพิษจักร คือ จำนวนจักรพิษ 3 อย่าง คือ

  • ลูกผักชีล้อม
  • ลูกจันทน์
  • กานพลู

สรรพคุณ บำรุงน้ำนม แก้กระษัย ฆ่าเชื้อคุดทะราด แก้ท้องร่วง

25) พิกัดตรีชาติ (ธาตุ) คือจำนวนวัตถุ 3 อย่าง คือ

  • ดอกจันทร์
  • กระวาน
  • อบเชย

สรรพคุณ แก้ธาตุพิการแก้ลมเสมหะ แก้วิงเวียน บำรุงดวงจิต

26) พิกัดตรีกาฬพิษ คือ จำนวนตัวยาแก้พิษตามกาล 3 อย่าง

  • รากกระเพราแดง
  • หัวกระชาย
  • เหง้าข่า

สรรพคุณ บำรุงธาตุ บำรุงกำหนัด ขับลม แก้ไขสันนิบาต แก้เลือดเสีย

27) พิกัดตรีคันธวาตะ (กันธวาต) คือ จำตัวยาแก้พิษตามกาล 3 อย่าง คือ

  • ลูกเร่วใหญ่
  • ลูกจันทน์
  • ดอกกานพลู

สรรพคุณ แก้ธาตุพิการ แก้คลื่นเหียนอาเจียนแก้ริดสีดวงทั้ง 9 แก้ไอหืด

28) พิกัดตรีผลธาตุ คือ จำนวนผลแก้ธาตุ 3 อย่าง คือ

  • เหง้ากะทือ
  • หัวตะไคร้หอม
  • เหง้าไพล

สรรพคุณ บำรุงธาตุไฟ แก้ไข้ตัวร้อน แก้กำเดา แก้ฟกบวมปวดเมื่อย

29) พิกัดตรีสันนิบาตผล คือ จำนวนผลแก้สันนิบาต 3 อย่างคือ

  • ผลดีปลี
  • รากกะเพรา
  • รากพริกไทย

สรรพคุณ แก้ไขสันนิบาต แก้ในกองลม บำรุงธาตุ แก้ปถวี 20 ประการ

30) พิกัดตรีสุรผล คือ จำนวนยามีรสกล้า 3 อย่าง คือ

  • สมุลแว้ง
  • เนื้อไม้
  • เทพทาโร

สรรพคุณ แก้ลมสัมประชวร บำรุงธาตุ โลหิต แก้ลมสลบ แก้ลมในท้อง ทำให้ปวดท้องจุกเสียดแน่น